Seyahat Öncesi Sağlık Hazırlıkları: Aşılar ve Tip Tavsiyeleri

Geçit ve Ada - derlenmiş rehber

Bilet alındı, konaklama ayarlandı, çanta hazır. Çoğu kişinin en son düşündüğü şey ise sağlık hazırlığı oluyor. Oysa bazı aşılar bağışıklık kazanmak için haftalar ister; bazı ülkeler de belge olmadan sınırdan geçirmez. Bu rehber, kendi başına seyahat eden birinin gitmeden önce sırayla yapabileceği somut adımları içeriyor.

Seyahat aşısı gerekli midir?

Cevap gideceğiniz yere, kalış sürenize ve ne yapacağınıza göre değişir. Üç ayrı kategori var:

Zorunlu aşılar: Bazı ülkeler giriş için sarı ateş aşısı belgesi ister. Belge yoksa giriş reddedilebilir ya da karantina uygulanabilir.
Tavsiye edilen aşılar: Yasal zorunluluk değildir ama bölgedeki hastalık riskine göre önerilir. Hepatit A, tifo, kuduz gibi.
Rutin aşılar: Tetanos, difteri, kızamık, hepatit B gibi çocukluk aşılarının güncelliği. Seyahat, bunları gözden geçirmek için iyi bir bahane.

Batı Avrupa, Japonya, Kanada gibi yerlere kısa bir şehir gezisi için genellikle ek aşı gerekmez. Tropik bölgelere, kırsala ya da uzun süreli gezilere çıkacaksanız tablo tamamen değişir.

Adım adım sağlık hazırlığı

Takvimi 6-8 hafta önceden kurun. Bazı aşılar iki veya üç doz halinde uygulanır ve dozlar arasında haftalar geçer. Sarı ateş aşısının geçerli sayılması için de giriş tarihinden en az 10 gün önce yapılması gerekir. Süre kısaysa yine gidin; kısaltılmış şemalar mümkün olabilir.
Gideceğiniz her ülkeyi tek tek listeleyin. Sadece varış noktası değil, aktarma yaptığınız ve kara sınırından geçtiğiniz ülkeler de önemli. Bazı ülkeler, risk bölgesinden gelen yolculardan belge ister.
Resmi kaynaktan gereklilikleri doğrulayın. Dünya Sağlık Örgütü'nün ülke bilgileri, gideceğiniz ülkenin konsolosluk sayfası ve Türkiye'deki yetkili seyahat sağlığı birimleri birincil kaynaktır. Forum yorumları güncel olmayabilir.
Seyahat sağlığı polikliniğine randevu alın. Görüşmeye şunları götürün: güzergâh, tarihler, konaklama tipi (otel mi çadır mı), kronik hastalıklarınız, kullandığınız ilaçlar, varsa eski aşı kartınız.
Sarı ateş aşısını doğru yerden yaptırın. Bu aşı yalnızca yetkili merkezlerde uygulanır ve uluslararası geçerli bir belgeye kaydedilir. Belgeyi pasaportunuzla birlikte saklayın, ayrıca fotoğrafını çekin.
Sıtma riskini ayrı değerlendirin. Sıtma bir aşıyla değil, ilaç ve sivrisinek korunmasıyla yönetilir. Koruyucu ilaç gerekiyorsa hangi gün başlanacağı, dönüş sonrası kaç gün devam edileceği hekimle netleşmeli.
Kronik ilaçlarınızı planlayın. Seyahat süresinin en az 1,5 katı kadar ilaç alın. Kutularını orijinal ambalajında taşıyın. İngilizce, etken madde adını içeren bir reçete veya hekim yazısı bulundurun. Bazı ağrı kesiciler ve psikiyatrik ilaçlar bazı ülkelerde kısıtlıdır; önceden kontrol edin.
Diş ve gözlük kontrolünü atlamayın. Yolda diş ağrısı planı bozar. Gözlük kullanıyorsanız yedek bir çift ve numaranızı yazılı olarak taşıyın.
Sigortayı sağlık gözüyle okuyun. Poliçenin acil tedaviyi, hastane yatışını ve gerekirse tıbbi tahliyeyi kapsayıp kapsamadığına bakın. Dalış, motosiklet, yüksek irtifa trekking gibi aktiviteler genelde ayrı teminat ister. Sigorta konusundaki ayrıntılı rehber bu noktada işinizi kolaylaştırır.
Küçük bir ilaç çantası hazırlayın. İçinde şunlar olsun: ateş düşürücü/ağrı kesici, ishal için oral rehidratasyon tozu, antiseptik, yara bandı ve steril gazlı bez, alerji ilacı, güneş kremi, sivrisinek kovucu, termometre, kendi kronik ilaçlarınız. Sıvı ve makas gibi ürünler el bagajı kurallarına takılabilir, çantanızı seçerken bunu hesaba katın.
Acil durum bilgisini yazılı bırakın. Kan grubunuz, alerjileriniz, ilaçlarınız ve iki acil iletişim numarası. Hem telefonda hem kâğıtta olsun. Gideceğiniz ülkenin acil çağrı numarasını da not edin.

Yol boyunca sağlığı korumak

Su: Şüpheliyse kapalı şişe, kaynatılmış su veya filtre kullanın. Buz da sudan yapılır; onu da hesaba katın.
Yemek: Sıcak servis edilen, önünüzde pişen yiyecekler daha güvenlidir. Kabuğunu kendiniz soyduğunuz meyveler iyi seçenektir.
El hijyeni: Basit ama en etkili tedbir. Alkol bazlı jel çantada durmalı.
Sivrisinek: Akşam saatlerinde uzun kollu giysi, kovucu, gerekiyorsa cibinlik. Bazı hastalıklar gündüz ısıran türlerle bulaşır, bu yüzden koruma gün boyu sürer.
Hayvanlar: Sokak hayvanlarını ve maymunları sevmeye çalışmayın. Isırık veya tırmalanma olursa yarayı bol suyla sabunlayıp gecikmeden sağlık kuruluşuna gidin.
Uzun uçuşlar: Su içmek, saatte bir ayağa kalkmak, bacak hareketleri pıhtı riskini azaltır.
Yükseklik: 2.500